Heerlijk ouderwets biechten

Biechten: moet ik dan zo maar aan een priester gaan vertellen wat ik allemaal verkeerd doe? Biechten: ík? Ik doe toch helemaal niets verkeerds? Of misschien denk je juist: Waarom zou ik, als ik weet dat ik toch weer dezelfde fout in ga? Is het niet meer iets van vroeger? En wie heeft dat bedacht, waar komt het vandaan? En hoe gaat dat dan?

Sacrament
Zo maar wat vragen die in je op kunnen komen. Eigenlijk is ‘biechten’ niet helemaal de juiste benaming voor dit sacrament: tegenwoordig heet het het sacrament van boete en verzoening. Want het is niet alleen maar je fouten ‘opbiechten’: je ontvangt er ook vergeving. Toch wordt het vaak nog kortweg biechten genoemd.

Helemaal niet raar
Voordat ik antwoord ga geven op de vragen waarom je zou biechten en waar het vandaan komt, zal ik eerst uitleggen hoe dat eigenlijk gaat, dat biechten. Misschien wil je wel, maar durf je niet, omdat je niet weet hoe het moet. Maar ik kan je verzekeren: als je dat aan de priester zegt, dan zal hij je erin begeleiden. En het is helemaal niet raar om dat te vragen.

Oprecht
De priester begint met een kruisteken en de woorden (of iets met dezelfde betekenis): “God die als een licht in ons hart is opgegaan, geve dat je oprecht je zonden erkent en Zijn barmhartigheid ondervindt.” Vervolgens kun je de schuldbelijdenis bidden zoals je die ook in de Mis zegt. Dan volgt de persoonlijke belijdenis. Je vertelt dan je zonden: de dingen die je gedaan hebt die niet goed waren. Meestal neemt daarna de priester het woord. Soms gaat hij specifiek in op bepaalde dingen en helpt hij je bij bepaalde moeilijkheden, soms geeft hij je woorden van troost, soms ook zegt hij iets wat meer algemeen is. Er kan een biechtgesprek uit voortkomen. Een echt gesprek, waarbij je niet alleen luistert, maar waarbij er ook interactie is.

Reparaties
In het biechtgesprek stelt de priester je ook de penitentie, de boete die je na de biecht doet, voor. Boete? Dat klinkt je misschien wel heel negatief of zelfs ouderwets in de oren. Alsof je gestraft wordt. Maar weet je wat in het woordenboek als eerste betekenis staat bij “boeten”? Herstellen, repareren. Niet gestraft worden, dus… Je doet boete, niet omdat je moet betalen voor de vergeving die je zult krijgen. God geeft je die gratis en voor niets. Want de schuld kun je zelf niet betalen. Dat heeft Jezus immers voor ons allemaal aan het kruis gedaan. Nee, je doet boete om als het ware handen en voeten te geven aan het berouw over je zonden. De boete helpt je ook om te repareren wat kapot is gegaan door de zonden. Want ook al zijn je zonden al vergeven, je kunt bij jezelf (of een ander) iets van binnen kapot gemaakt hebben. Wat zo’n penitentie inhoudt verschilt per keer. Dat kan bijvoorbeeld het bidden van een Onze Vader zijn, of iets goeds doen voor een ander.

Berouw
Nadat je je zonden hebt beleden wordt de akte van berouw gebeden (als je die uit je hoofd kent). Je zegt dan dat je berouw hebt van wat je gedaan hebt en dat je het vaste voornemen hebt om te proberen niet meer te zondigen, en ook dat je probeert te vermijden wat je gemakkelijk tot zonde kan brengen.

Vergeving
De priester geeft je dan de absolutie: je zonden worden je vergeven. Met zijn handen uitgestrekt zegt de priester: ”God, de barmhartige Vader, heeft de wereld met zich verzoend door de dood en de verrijzenis van zijn Zoon en de heilige Geest uitgestort tot vergeving van de zonden; Hij schenke je door het dienstwerk van de kerk vrijspraak en vrede. En ik ontsla u van uw zonden in de naam van de Vader (ondertussen maakt de priester een kruisteken) , de Zoon en den heilige Geest.” En jij antwoordt dan met amen.

Wegstoppen
Het is goed om voordat je het Sacrament van Boete en Verzoening wilt ontvangen eens na te gaan waar je anderen, of God, pijn hebt gedaan, waar je ze tekort hebt gedaan. Een gewetensonderzoek heet dit. Je kunt de Heilige Geest vragen om je te helpen je eigen tekortkomingen te zien. Het is natuurlijk niet fijn om te erkennen dat je fouten hebt gemaakt. Het liefst zouden we dat allemaal netjes verbergen en wegstoppen. Maar wat je wegstopt of verdringt, zal later misschien zelfs heviger terug komen. Juist door het te erkennen kun je er iets mee, kun je vergeving vragen.

Maar waaróm dan biechten?
Nu je gelezen hebt hoe biechten gaat, wil je waarschijnlijk nog weten waarom het dan zo belangrijk wordt gevonden. Want ja, denk je nu misschien, nu weet ik wel hoe de biecht gaat, maar waaróm ik zou gaan biechten? En wie heeft het eigenlijk bedacht? Je zult nog eventjes geduld moeten hebben … dat lees je volgende week in deel II.